Sun Ra in Groningen (door Rudolf Hidskes)

SUN RA and the 28 –piece INTERGALACTIC RESEARCH ARKESTRA stond er op het affiche dat het concert  van Sun Ra aankondigde. Zaterdag 30 oktober, 20.30 uur EVENEMENTENHAL GRONINGEN. 1971. Entree 10 gulden, 9 in de voorverkoop bij muziekhuis Hemmes. Een bijzonder evenement, inderdaad. Een dubbele bigband.

De muzikanten en dansers, gekleed in prachtige gekleurde gewaden,-goudkleurig ,zilverkleurig,—ruimtekleding of terug naar het oude Egypte?  Getooid met vreemde hoofddeksels, maskers gaf  de Sun RA commune een ongekende wervelende  muziek- lichtshow, die het publiek -550 man- overrompelde en verraste. Nooit eerder iets dergelijks gezien of gehoord. Een schokkende happening. jazz? , pop?, avant-garde?, oerwoudgetrommel, uitgevoerd door de hele band minutenlang, ongekende geluiden uitgevoerd door blazers, met af en toe een tenorsolo van John Gilmore, dansers die hun fraaie gewaden lieten zwaaien en wapperen en sprongen over het podium.

Een vuurvreter, Sun Ra  als versteend zittend te midden van al dit geweld,  de Moogsynthesizer beroerend bespelend. Verwarring alom. Was het mooi, raakte de muziek je? Eigenlijk al met al een onbegrijpelijk concert; je had geen enkel referentiekader, geen houvast, de muziek en de performance waren onvergelijkbaar met wat ik ooit in mijn leven gehoord of gezien had.  Wel fascinerend en overweldigend. De verrassing van het jaar, van jaren. Hadden we hier te maken met de nieuwe Duke Ellington of een muzikale charlatan?

Ik bleef het antwoord schuldig. Het gevoel van overrompeling bleef overheersen. In datzelfde(?) jaar (Enkele jaren daarvoor, 1968 ?) hadden we Freddie Hubbard met zijn quintet gehoord, ook in de Evenementenhal, met later op de avond een mislukte toegift in de Koffer , toen het reguliere Koffer publiek niet geïnteresseerd bleek in de muzikale verrichtingen van Hubbard en de zijnen. Hij stopte ermee. Maar dat was voor mij als jazzliefhebber bekend terrein en toch ook moderne jazz in die tijd? Met Sun Ra had Groningen kennis gemaakt met  de nieuwe jazz, de avant garde uit de VS. The New Thing, maar nu niet via de plaat of radio, maar in het echt.

Een week  eerder trad in de Koffer het kwartet van Yusef Lateef op, met Kenny Barron piano, Tootie Heath drums en ? op bas. Kun je je dat voorstellen, in een stadje als Groningen?

9 jaar later zou de band van Sun Ra weer Groningen aandoen. De SJIG had  voor 15 maart 1980 The Intergalactic Arkestra met Sun Ra aan het hoofd weten te strikken voor een optreden in Vera. Op grond van mijn ervaringen in 1971 verwachtte ik meer van hetzelfde .Wie schetst mijn stomme verbazing toen de band in dezelfde outfit ,dezelfde kleurige gewaden als in 1971 ,met messcherpe precisie een klassieke big band uitvoering neerzette a la Basie, a la  een Dizzy Gillesie big band! King Porter Stomp, een klassieker uit de 20-ger jaren. Een totale verassing van  muzikaal hoog nivo. prachtig  concert, mooi sectiewerk,  fijne arrangementen. En begrijpelijk herkenbaar. Sun Ra, zo vernam ik later, was jarenlang arrangeur geweest van de Fletcher Henderson band in Chicago. Dus dit kon hij ook, helemaal geen muzikale clown of charlatan! De verrassing compleet.

Surprise, surprise.

Sun Ra heeft ook nog opgetreden op de jazzmarathon, Pinksteren 79, 4 juni, en later met een octet in het Stadspark tijdens een zomermanifestie, vervolg op Sterren in het Bos. (1999?)

Merkwaardig is dan weer dat ik me Sun Ra op de Marathon niet herinner. Uit recensies blijkt dat hij daar ook al stukken als King Porter Stomp heeft gespeeld in de big band traditie

Rudolf Hidskes, Groningen

Meer info over Sun Ra?

A Beginners Guide To The Interstellar Music of Sun Ra

De Stichting Jazz in Groningen wordt ondersteund door: